Dữ liệu khí hậu và các ghi chép lịch sử cho thấy rằng việc mất mùa vào những năm 1340 đã khiến các quan chức Ý phải nhập khẩu ngũ cốc từ Đông Âu, và điều này có thể đã mang theo vi khuẩn gây bệnh dịch hạch.



Bệnh dịch hạch xuất hiện ở Châu Âu vào những năm 1340. Ảnh: newscientist.com

Cái Chết Đen, một đợt bùng phát dịch hạch thể hạch đã giết chết tới 60% dân số châu Âu thời Trung cổ, có thể đã được khởi đầu bởi hoạt động núi lửa khoảng năm 1345.

Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch lây lan bởi bọ chét sống nhờ chuột, sau đó truyền sang người. Các nguồn sử liệu cho thấy việc vận chuyển ngũ cốc từ Biển Đen đến Ý có thể đã đóng một vai trò quan trọng khi vi khuẩn có thể đi theo ngũ cốc để xâm nhập vào châu Âu.

Để tìm hiểu rõ hơn, các nhà khoa học đã xem xét những bằng chứng khí hậu từ dữ liệu vòng cây, lõi băng và các ghi chép viết tay trong giai đoạn này.

Những quan sát ở Nhật Bản, Trung Quốc, Đức, Pháp và Ý đều cho thấy tình trạng giảm ánh nắng và mây mù gia tăng trong giai đoạn 1345-1349. Điều này có thể là do các vụ phun trào núi lửa giàu lưu huỳnh. Các lõi băng từ Greenland và Nam Cực, cùng hàng nghìn mẫu vòng cây được thu thập từ tám khu vực khác nhau của châu Âu, cũng cho thấy có thể đã xảy ra một sự kiện khí hậu đột ngột.

Các nhà nghiên cứu còn tìm thấy hồ sơ chính thức cho thấy, đối mặt với nạn đói do thời tiết lạnh và mùa màng thất bát, giới chức Ý đã khẩn trương nhập khẩu ngũ cốc từ người Mông Cổ sống quanh biển Azov vào năm 1347.

Với những kết quả trên, Aparna Lal tại Đại học Quốc gia Úc, đánh giá rằng “một cơn bão hoàn hảo của nhiều yếu tố” có thể đã làm Cái chết Đen xâm nhập vào châu Âu. “Giá lương thực tăng cao, nạn đói lan rộng được ghi nhận, cùng với thời tiết lạnh và ẩm, có thể đã dẫn đến suy giảm miễn dịch do dinh dưỡng không đầy đủ, và gây ra thay đổi hành vi như dành nhiều thời gian ở trong nhà gần người khác trong thời gian dài”.

Nguồn: newscientist.com

Tin đăng KH&PT số 1374 (số 50/2025)