Nhóm nghiên cứu tại TPHCM đã xây dựng mô hình chăm sóc răng miệng tích cực cho người nhiễm HIV nhằm cải thiện chất lượng sống và hỗ trợ điều trị toàn diện.

Bệnh răng miệng (viêm nướu, sâu răng, loét miệng, nấm miệng và khô miệng) ở người nhiễm HIV là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố sinh học như suy giảm miễn dịch và tác dụng phụ của thuốc kháng virus (ARV); các yếu tố hành vi như vệ sinh kém, dinh dưỡng không đầy đủ, hút thuốc lá; và các yếu tố hệ thống như thiếu nhân lực chuyên môn, thiếu tích hợp dịch vụ và sự kỳ thị trong chăm sóc y tế.

Các bằng chứng y học gần đây khẳng định rằng các bệnh lý răng miệng ở người sống chung với HIV không chỉ phổ biến mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống, khả năng tuân thủ điều trị và tiến triển bệnh.

Trong khi đó, Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu xây dựng mô hình tích hợp chăm sóc răng miệng trong hệ thống điều trị HIV, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhi.

Trước thực tế đó, Sở KH&CN TPHCM đã giao Bệnh viện Răng Hàm Mặt TPHCM phối hợp với Đại học Y Dược TPHCM, Hội Răng Hàm Mặt và Sở Y tế TPHCM thực hiện đề tài xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe răng miệng cho người nhiễm HIV tại thành phố này.

Theo đó, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi tại 20 đơn vị chăm sóc HIV trên địa bàn thành phố, bao gồm các phòng khám điều trị HIV ngoại trú; cơ sở y tế tuyến quận, huyện và thành phố; bệnh viện chuyên khoa; và các cơ sở bảo trợ xã hội như Trung tâm Linh Xuân, Trung tâm Mai Hòa và Mái ấm Mai Tâm. Đồng thời, nhóm tiến hành đánh giá tình trạng răng miệng và ảnh hưởng của nó đến chất lượng sống ở nhóm trẻ từ 6 đến 15 tuổi đang được nuôi dưỡng tại ba cơ sở bảo trợ xã hội nêu trên.

Chăm sóc răng miệng cho bệnh nhân nhiễm HIV. Ảnh: BVNA

Dựa trên kết quả khảo sát, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình chăm sóc răng miệng cho người nhiễm HIV với hai hình thức: thực hiện tại chỗ và mô hình kết hợp lưu động và chuyển tuyến. Mô hình được triển khai thí điểm tại các đơn vị bảo trợ xã hội đối với trẻ em và tại phòng khám Nhà Mình đối với người trưởng thành. Bên cạnh cung cấp tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, mô hình còn phối hợp với một số bệnh viện tổ chức truyền thông giáo dục sức khỏe răng miệng tích cực định kỳ.

Kết quả, sau 12 tháng triển khai mô hình, tỷ lệ viêm nướu, sâu răng và mảng bám ở người nhiễm HIV, đặc biệt là trẻ em, giảm hơn 20%. Đồng thời, chỉ số đánh giá chất lượng sống liên quan đến sức khỏe răng miệng, cũng được cải thiện rõ rệt, như việc giảm đau răng, ăn uống dễ dàng hơn và tăng mức độ tự tin trong giao tiếp.

Nghiên cứu khuyến nghị, cần công nhận chăm sóc răng miệng là một phần thiết yếu trong điều trị HIV toàn diện, đặc biệt ở trẻ em.

Thành công của mô hình tại TPHCM tạo tiền đề quan trọng cho việc hướng đến một hệ thống chăm sóc HIV toàn diện, công bằng và lấy người bệnh làm trung tâm.

Đề tài đã được Sở KH&CN TPHCM nghiệm thu, kết quả đạt.