Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi): Tiến tới làm chủ công nghệ điện hạt nhân

Trong phiên họp ngày 27/6, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) với 441/442 phiếu thuận, tương đương 99,7%.

Luật mới được thông qua nhấn mạnh việc phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường.

Một điểm nổi bật khác của Luật, đó là quy định việc phát triển năng lượng nguyên tử phải ưu tiên chuyển giao và áp dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao. Nhà nước phải bảo đảm ngân sách cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong lĩnh vực này; đồng thời xây dựng và vận hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia.

Bên cạnh đó, Luật cho phép áp dụng quan hệ đối tác công-tư PPP trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, và giao cho Chính phủ xây dựng thứ tự ưu tiên đầu tư theo lĩnh vực ứng dụng (bao gồm nhưng không giới hạn các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp, điện hạt nhân, v.v).

Doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp được phép thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ cho các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng năng lượng nguyên tử theo quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.

Về nhà máy điện hạt nhân, Luật đặt ra các nguyên tắc cho việc đầu tư, xây dựng, vận hành, chấm dứt vận hành nhà máy điện hạt nhân; quy định về việc giám sát an toàn và bảo đảm an ninh trong suốt vòng đời của nhà máy điện hạt nhân, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, phù hợp với thông lệ quốc tế và hướng dẫn của IAEA.

Đặc biệt, Luật đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực chế tạo, nội địa hóa trang thiết bị trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử; và từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong xây dựng, chế tạo thiết bị, tiến tới làm chủ công nghệ điện hạt nhân.

Luật có 8 chương, 71 điều, và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Như vậy, trong Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XV, Quốc hội đã thông qua năm luật do Bộ KH&CN đề xuất. Bên cạnh Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi), còn có bốn luật khác, bao gồm Luật Công nghiệp Công nghệ số (luật mới), Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (sửa đổi), Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi), và Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.