Đồng thời, với mỗi môn thi, Bộ GD&ĐT cũng đưa ra phổ điểm trong bốn năm gần nhất (2022–2025) để thuận tiện theo dõi, so sánh (Xem biểu đồ dưới).
Cách đọc hiểu phổ điểm
Theo thống kê, nếu cấu trúc phân phối của phổ điểm càng gần với “hình chuông cân đối” (tức "phân phối chuẩn" - normal distribution) thì càng phản ánh sự sàng lọc năng lực thí sinh, vì khi đó phần lớn thí sinh sẽ tập trung ở mức điểm trung bình – khá, càng xa mức điểm trung bình này thì số thí sinh càng giảm dần.
Phổ điểm “lệch trái”, tức đỉnh chuông nghiêng về phía điểm cao, còn “đuôi” kéo dài về phía điểm thấp, thể hiện nhiều thí sinh đạt điểm cao, ít em đạt điểm thấp, phản ánh đề thi có xu hướng dễ hơn, nhiều thí sinh làm bài tốt.
Phổ điểm bị “lệch phải”, tức đỉnh chuông bị đẩy về phía điểm thấp còn “đuôi” kéo dài về bên điểm cao, thể hiện phần lớn thí sinh đạt điểm thấp, ít em đạt điểm cao, phản ánh đề thi khó hơn, ít người xuất sắc vượt lên.
Phổ điểm dạng "hai đỉnh" (bimodal) cho thấy đa số thí sinh được phân hóa thành hai nhóm rõ rệt - ví dụ: nhóm xuất sắc và nhóm hoàn toàn không biết gì. Điều này có thể là dấu hiệu cảnh báo đề thi chưa đo được năng lực nhóm trung bình, làm lộ rõ khoảng cách giữa học sinh giỏi và kém, đồng thời đặt câu hỏi về tính công bằng và chất lượng dạy học liệu đã đủ đa dạng để hỗ trợ mọi nhóm học sinh hay chưa.
Tóm lại, mức lệch của phổ điểm càng lớn so với hình dạng "phân phối chuẩn" thì càng phản ánh rõ đề thi chưa thực sự cân đối, hoặc chất lượng thí sinh năm đó có sự chênh lệch mạnh.
"Đẹp" không hẳn là "tốt"
Phổ điểm môn Toán và Tiếng Anh năm nay "đẹp bất ngờ" vì phân tán đều về hai phía. Trước đó dư luận cho là đề thi hai môn này vừa dài vừa khó, và dự đoán phổ điểm sẽ là hình chuông với đỉnh lệch phải.
Tuy nhiên, việc chỉ nhìn phổ điểm như những số liệu thống kê thuần túy có thể dẫn đến những kết luận gây hiểu lầm.
Trong một bài viết bày tỏ quan điểm cá nhân về
"Phân bố chuẩn phải chăng luôn là điều đáng mong đợi?", TS. Vũ Thị Phương Anh, nguyên Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo tại Đại học Quốc gia TPHCM, lưu ý rằng không phải lúc nào phân bố chuẩn cũng là một "phân bố mong đợi".
Bà chỉ ra, khi mục tiêu của một kỳ thi là đảm bảo mọi người đạt được một ngưỡng tối thiểu (như kỳ thi THPT trước kia với mục tiêu chỉ cần "đạt" tốt nghiệp, hoặc các bài kiểm tra định kỳ ở trường với mục tiêu đảm bảo học sinh nắm vững kiến thức cơ bản của chương trình) thì các dạng phân bố như "lệch trái" (nhiều điểm cao) sẽ phù hợp với mục tiêu thực tế hơn.
Tương tự, khi quần thể thí sinh đã được chọn lọc/huấn luyện để đạt trình độ cao (như kỳ thi đại học, kỳ thi chuyên gia) thì các hình dạng phổ điểm khác như "hai đỉnh" hoặc "lệch phải" sẽ gần với thực tiễn và có giá trị.