Mô hình sản xuất lúa Séng cù theo hướng hữu cơ tại Hải Dương cho thấy, giống lúa này thích ứng tốt, chất lượng gạo vượt trội, cho hiệu quả kinh tế cao, đồng thời góp phần cải thiện môi trường canh tác.
Giống lúa đặc sản Séng cù nổi tiếng của huyện Mường Khương (Lào Cai) được đánh giá cao nhờ hạt to, cơm dẻo, thơm lâu và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt. Nhằm tìm kiếm giống lúa chất lượng cao phù hợp điều kiện canh tác theo hướng hữu cơ tại tỉnh Hải Dương (nay là Hải Phòng), Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm đã triển khai đề tài “Xây dựng mô hình sản xuất lúa Séng cù thương phẩm theo hướng hữu cơ”.
Trên cơ sở khảo sát tại 10 địa điểm thuộc bốn huyện, thị xã và thành phố, nhóm nghiên cứu lựa chọn năm xã, phường đáp ứng đầy đủ yêu cầu về điều kiện tự nhiên và khả năng mở rộng sản xuất. Các mô hình được bố trí tại một số địa phương như Cổ Bì (Bình Giang), Chí Minh (Tứ Kỳ), Chí Minh và Đồng Lạc (Chí Linh), Lạc Long (Kinh Môn), với tổng diện tích 400 ha và sự tham gia của hơn 1.000 lượt hộ nông dân. Việc lựa chọn này cho phép đánh giá chính xác khả năng thích ứng của giống Séng cù trong điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau ngay trong nội vùng.
Kết quả theo dõi cho thấy, Séng cù có thời gian sinh trưởng 128 – 133 ngày trong vụ xuân và 105 – 110 ngày trong vụ mùa, tương đương đối chứng Bắc Thơm 7, nhưng thể hiện nhiều ưu điểm vượt trội như cây cứng, bông dài 23 – 25 cm, số hạt nhiều, tỷ lệ lép thấp, khả năng chống chịu bệnh đạo ôn và bạc lá tốt. Mật độ bông từ 200 - 220 bông/m2, cao hơn 40 bông so với giống đối chứng Bắc Thơm 7. Cây có bản lá xanh dày, bộ rễ khỏe, ít sâu bệnh hơn rõ rệt so với mô hình canh tác thông thường. Lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân hóa học sử dụng cũng giảm 30% so với phương pháp sản xuất truyền thống.
Thử nghiệm trồng lúa Séng cù tại Hải Dương. Ảnh: NNC
Năng suất thực thu tại các mô hình đều vượt mục tiêu đặt ra. Vụ xuân đạt trung bình 6,2 – 6,8 tấn/ha; vụ mùa đạt 5,3 – 5,6 tấn/ha. So sánh hiệu quả kinh tế cho thấy, canh tác lúa Séng cù theo hướng hữu cơ cho lợi nhuận cao hơn đối chứng Bắc Thơm 7 từ 19 – 37% và cao hơn mô hình Séng cù canh tác thông thường từ 15 – 25%. Với giá thóc khô dao động 14.000 – 16.000 đồng/kg, mỗi ha mang lại lãi ròng 42 – 65 triệu đồng, trong khi sản xuất Bắc Thơm 7 chỉ đạt 34 – 47 triệu đồng/ha và Séng cù vô cơ đạt 34 – 54 triệu đồng/ha.
Đặc biệt, kết quả phân tích mẫu đất và nước tại các vùng triển khai không phát hiện kim loại nặng hay vi sinh vật độc hại vượt mức cho phép, chứng minh mô hình không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần cải thiện môi trường canh tác.
Nghiên cứu kết luận lúa Séng cù hoàn toàn phù hợp với điều kiện sinh thái tại Hải Dương, cho năng suất ổn định, chất lượng gạo vượt trội, để qua vụ vẫn thơm ngon. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng diện tích lúa chất lượng cao, xây dựng vùng nguyên liệu an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường và hướng tới nền nông nghiệp bền vững tại Hải Phòng và các khu vực lân cận.
Bài đăng KH&PT số 1372 (số 48/2025)