Cà Mau: Trồng rau an toàn và tiết kiệm nước

Xã Trí Lực và Trí Phải thuộc huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau (cũ) từ lâu đã là vùng chuyên canh rau màu chủ lực của huyện Thới Bình. Người dân nơi đây gắn bó với nghề trồng rau nhiều năm, song phần lớn vẫn canh tác theo hướng tự phát, nhỏ lẻ, sử dụng phương pháp tưới tràn hoặc kéo ống, vừa tốn nhiều công lao động vừa gây lãng phí nước. Rau sản xuất ra chủ yếu tiêu thụ tại chợ truyền thống, ít có cơ hội tiếp cận các thị trường tiêu thụ ổn định, do chưa đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm.

Trước thực tế đó, huyện Thới Bình đã triển khai dự án “Xây dựng mô hình trồng rau an toàn áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước” tại xã Trí Lực và Trí Phải với quy mô 36.200m². Mô hình được bố trí thực hiện hai vụ sản xuất liên tiếp, tập trung vào các loại rau màu ngắn ngày như cải, ngò nhí, rau muống, khổ qua, mồng tơi, hẹ, hành lá, bí đao... và đặc biệt chú trọng quy trình trồng rau an toàn theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Điểm nổi bật của mô hình là hệ thống tưới hiện đại bao gồm máy bơm, bộ lọc đĩa, bồn chứa, ống dẫn chính và nhánh dẫn đến từng luống rau, vòi phun nước với lưu lượng thấp (150 lít/giờ). So với thiết bị tưới truyền thống có lưu lượng gấp đôi (hơn 350 lít/giờ), hệ thống này giúp đưa nước trực tiếp đến gốc cây, giảm thất thoát do bay hơi và thấm lan, đồng thời tiết kiệm đến 50% lượng nước sử dụng. Bên cạnh đó, điện năng tiêu thụ và chi phí nhân công cũng giảm đáng kể nhờ cơ chế vận hành bán tự động, cho phép mở rộng vùng tưới và đảm bảo áp lực nước đồng đều.

Sau một vụ sản xuất, mô hình cho năng suất trung bình 2,93 tấn/1.000 m². Toàn bộ sản phẩm đều đạt tiêu chuẩn rau an toàn theo quy định hiện hành. Một số hộ cũng được hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ đăng ký chứng nhận đủ điều kiện sản xuất rau an toàn.

Hiệu quả kinh tế từ mô hình rất rõ rệt với lợi nhuận trung bình khoảng 5,52 triệu đồng/1.000m²/vụ, so với 2,5–3 triệu đồng/1.000 m²/vụ trong mô hình truyền thống. Với chu kỳ sinh trưởng ngắn chỉ từ 20 đến 60 ngày, người dân có thể canh tác ba-bốn vụ mỗi năm, nâng tổng thu nhập lên gấp nhiều lần.

Đặc biệt, sản phẩm từ mô hình có lợi thế rõ rệt về đầu ra. Nhờ đạt tiêu chuẩn rau an toàn, các tổ hợp tác tại Trí Lực và Trí Phải đã xây dựng thương hiệu riêng, thiết kế logo, nhãn mác cho sản phẩm, qua đó kết nối với hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và chuỗi tiêu thụ nội tỉnh - điều mà sản xuất truyền thống chưa thể làm.

Mô hình ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước còn góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức canh tác an toàn, giảm tác động môi trường và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hiện đại. Nhờ đó, nông dân vừa tăng thu nhập, vừa chủ động thích ứng với điều kiện thời tiết cực đoan, khan hiếm nước – một vấn đề ngày càng nghiêm trọng ở vùng đất cuối trời Nam.

Hiện mô hình đã được nhân rộng tại các xã khác như Trần Phán, Quách Phẩm Bắc (huyện Đầm Dơi); Khánh Bình Tây, Khánh Bình Tây Bắc (huyện Trần Văn Thời), và được giới thiệu rộng rãi qua các buổi tập huấn kỹ thuật, hội thảo chuyên đề tại địa phương.